Waakvlamzorg financieren: Wmo, Wlz, pgb en AZWA

Bijgewerkt 02-11-2026WaakvlamzorgLeestijd 7 minuten

Voor waakvlamzorg bestaat geen landelijke productcode of tarief. De bekostiging loopt via bestaande routes: de Wmo (gemeente), de Wlz via een modulair of volledig pakket thuis (zorgkantoor), een persoonsgebonden budget of tijdelijke pilot- en akkoordmiddelen. Welke route past, hangt af van de indicatie van de cliënt en van de opdrachtgever.

Vijf routes op een rij

Route	Wie betaalt	Toegang en voorwaarden
Wmo maatwerk	Gemeente	Beschikking na onderzoek door gemeente of wijkteam. De aanbieder heeft een contract met de gemeente of regio, voor een apart waakvlamproduct of voor lichte begeleiding.
Wmo algemeen	Gemeente	Zonder beschikking, via subsidie of opdracht. Geschikt voor laagdrempelige inloop en vinger-aan-de-pols-contact.
Wlz MPT of VPT	Zorgkantoor	Wlz-indicatie van het CIZ (GGZ-wonen of GGZ-B). Overeenkomst met het zorgkantoor of onderaanneming. Het Kwaliteitskader Woonzorg in de langdurige ggz is van toepassing.
Pgb	Budgethouder	Indicatie in Wmo of Wlz, waarbij de cliënt kiest voor een persoonsgebonden budget. Zorgovereenkomst met de budgethouder; uitbetaling via de Sociale Verzekeringsbank.
Pilot en akkoord	Gemeente of regio	Tijdelijke middelen, zoals uit het Hoofdlijnenakkoord ggz of het AZWA. Vraagt een projectplan, monitoring en evaluatie.

Wmo: wat gemeenten betalen

Regioplan inventariseerde in opdracht van VWS dat in 2020 36 gemeenten waakvlamondersteuning boden, ongeveer 15% van alle Nederlandse gemeenten. De kosten liepen uiteen van € 700 tot € 2.600 per cliënt per jaar. Het verschil zat vooral in hoeveel maatwerk er binnen de indicatie werd geboden.

Twee voorbeelden van hoe gemeenten het inrichten:

Vast bedrag per indicatie. In de regio van SWVO (Oosterschelde) declareert de aanbieder eenmalig € 705,69 per indicatie (tarief 2021), ongeacht de duur. De indicatie loopt maximaal een jaar en kan daarna opnieuw worden afgegeven.
Pilot uit ggz-middelen. De gemeente Waadhoeke zet € 180.463 per jaar uit het Hoofdlijnenakkoord ggz in voor een Waakvlamvoorziening. In 2025 liepen twee pilots: één uitbesteed aan een zorgaanbieder en één uitgevoerd door het eigen gebiedsteam.

Wlz: waakvlamzorg binnen MPT en VPT

In de Wlz is er geen aparte prestatie voor waakvlamzorg. Lichte, langdurige ondersteuning met op- en afschalen past binnen een modulair pakket thuis (MPT) of een volledig pakket thuis (VPT). Het inkoopbeleid van Zilveren Kruis Zorgkantoor voor de Wlz-ggz 2027 tot 2029 maakt die route belangrijker:

MPT is voorliggend op VPT, en VPT op intramurale zorg. Nieuwe cliënten met een W1- of W2-indicatie krijgen in beginsel zorg via MPT of VPT.
Op 1 januari 2026 ontving 61% van de cliënten in zorg in natura met een W1- of W2-indicatie intramurale zorg. Per aanbieder moet het aantal van deze cliënten met intramurale zorg in 2030 met 50% zijn afgenomen ten opzichte van januari 2026.
Voor de omzetting van intramurale zorg naar MPT of VPT is een eenmalige financiële bijdrage van € 5.000 per cliënt mogelijk, onder voorwaarden.
Een aanbieder met minder dan 10 Wlz-cliënten in de regio en een omzet onder € 150.000 komt in principe niet in aanmerking voor een eigen overeenkomst. Het zorgkantoor wijst dan op onderaanneming, samenwerking of een zorgcoöperatie.
Hoofdaannemers leveren minimaal twee derde van de productie zelf, met personeel in loondienst. Maximaal een derde mag via onderaannemers.

Kenniscentrum Phrenos en UMC Utrecht ontwikkelen met financiering van ZonMw een model voor herstelgerichte waakvlamzorg in de Wlz. Het project loopt tot november 2028. Tot die tijd is er geen landelijk vastgesteld model of tarief.

Persoonsgebonden budget

Met een pgb koopt de cliënt de ondersteuning zelf in. De aanbieder sluit een zorgovereenkomst met de budgethouder en de Sociale Verzekeringsbank betaalt uit. Het IGJ-toetsingskader langdurige ggz geldt ook voor zorg via een pgb. Het kwaliteitskader woonzorg geldt niet bij een volledig pgb.

AZWA: nieuwe middelen voor gemeenten, 2027 tot 2029

Op grond van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord verstrekt de minister voor 2027, 2028 en 2029 een specifieke uitkering aan samenwerkingsregio's en gemeenten. Voorwaarden en doelen:

De mandaathouder van de regio legt uiterlijk 1 maart 2027 een werkagenda over. Zonder werkagenda geen uitkering.
In 2030 moet er een regionaal dekkend aanbod zijn van vijf basisfunctionaliteiten, waaronder laagdrempelige steunpunten voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen.
Voor het versnellen van die basisfunctionaliteiten is in 2027 en in 2028 € 100 miljoen aan doorbraakmiddelen voor het sociaal domein beschikbaar.

Waakvlamzorg sluit aan op de laagdrempelige steunpunten: een vast aanspreekpunt voor mensen met een ernstige psychische aandoening, met de mogelijkheid om op te schalen.

Een passende route uitwerken

Waakvlamzorg ondersteunt gemeenten, regio's en zorgaanbieders bij de keuze van de bekostigingsroute, het onderbouwen van een pilot of werkagenda, en de omzetting van intramurale zorg naar MPT of VPT. Zie de werkwijze.

Plan een verkennend gesprek